راهنمای کامل جابجایی بیماران سکته مغزی بین تخت و ویلچر در منزل
جابجایی بیمار سکته مغزی بین تخت و ویلچر یکی از دشوارترین بخشهای مراقبت در منزل است. بسیاری از بیماران پس از سکته مغزی دچار ضعف یا فلج یک سمت بدن میشوند و به همین دلیل انتقال آنها بدون رعایت اصول صحیح میتواند خطر سقوط، آسیب به شانه، شکستگی و حتی تشدید وضعیت بیمار را به همراه داشته باشد.
در مراحل اولیه معمولاً میتوان با رعایت تکنیکهای صحیح و کمک یک یا دو نفر بیمار را جابجا کرد، اما با کاهش توان حرکتی یا افزایش وزن بیمار، استفاده از بالابر بیمار به یکی از ایمنترین روشهای انتقال تبدیل میشود. این دستگاه فشار واردشده به بدن بیمار و مراقب را کاهش داده و امکان انتقال راحتتر بین تخت، ویلچر، سرویس بهداشتی یا صندلی را فراهم میکند.
در این مقاله ابتدا روش صحیح جابجایی بیماران سکته مغزی را بررسی میکنیم و سپس توضیح میدهیم در چه شرایطی استفاده از بالابر بیمار بهترین انتخاب خواهد بود.
راهنمای مطالعه
چرا جابجایی بیمار سکته مغزی اهمیت زیادی دارد؟
سکته مغزی معمولاً باعث ضعف عضلات، اختلال تعادل و کاهش هماهنگی حرکتی میشود. به همین دلیل بیماری که پیش از این بهراحتی راه میرفت، ممکن است پس از سکته حتی برای نشستن روی تخت نیز به کمک نیاز داشته باشد.
جابجایی اصولی علاوه بر حفظ ایمنی بیمار، از بروز آسیبهای ثانویه نیز جلوگیری میکند.
خطر سقوط بیمار
بیمار ممکن است هنگام ایستادن ناگهان تعادل خود را از دست بدهد یا به دلیل ضعف سمت درگیر بدن نتواند وزن خود را تحمل کند. سقوط در این شرایط میتواند باعث شکستگی، آسیب سر یا تشدید مشکلات حرکتی شود.
آسیبهای احتمالی برای مراقب
بلند کردن مداوم بیمار بدون استفاده از تکنیک صحیح، یکی از مهمترین دلایل کمردرد، آسیب دیسک کمر و کشیدگی عضلات در میان مراقبان خانوادگی است.
تأثیر جابجایی صحیح بر روند توانبخشی
جابجایی صحیح باعث میشود بیمار با اعتماد بیشتری در جلسات توانبخشی شرکت کند و از دردهای ناشی از انتقال نادرست در امان بماند. اگر بیمار توان تحمل وزن بدن را نداشته باشد، استفاده از بالابر بیمار علاوه بر کاهش خطر سقوط، امکان انتقال یکنواخت و بدون فشار را فراهم میکند؛ موضوعی که در بسیاری از مراکز توانبخشی نیز به عنوان روش استاندارد جابجایی بیماران کمتوان حرکتی استفاده میشود.
قبل از جابجا کردن بیمار چه نکاتی را باید رعایت کنیم؟
آمادهسازی قبل از انتقال، بخش مهمی از فرآیند جابجایی است و میتواند احتمال بروز حادثه را تا حد زیادی کاهش دهد.
بررسی وضعیت جسمی و هوشیاری بیمار
پیش از شروع، مطمئن شوید بیمار هوشیار است و دستورات ساده را متوجه میشود. اگر بیمار احساس سرگیجه، ضعف شدید، درد یا افت فشار خون دارد، بهتر است ابتدا وضعیت او بررسی شود.
همچنین باید مشخص شود بیمار تا چه اندازه میتواند وزن خود را تحمل کند. برخی بیماران قادرند چند ثانیه بایستند، در حالی که برخی دیگر کاملاً وابسته به کمک دیگران هستند.
آماده کردن مسیر و تجهیزات موردنیاز
قبل از انتقال، ویلچر را در نزدیکترین فاصله ممکن به تخت قرار دهید و ترمز آن را قفل کنید. مسیر حرکت باید کاملاً خالی از موانعی مانند فرشهای لغزنده، سیم برق یا وسایل اضافی باشد.
علاوه بر آماده کردن ویلچر، بهتر است پیش از شروع بررسی کنید که آیا شرایط بیمار برای جابجایی دستی مناسب است یا خیر. اگر بیمار وزن بالایی دارد، توان ایستادن ندارد یا مراقب به تنهایی مسئول انتقال است، بهتر است به جای اصرار بر جابجایی دستی، از بالابر بیمار استفاده شود. آماده بودن این دستگاه پیش از انتقال، ایمنی بیمار را به شکل قابل توجهی افزایش میدهد.
مراحل صحیح انتقال بیمار از تخت به ویلچر
رعایت ترتیب صحیح مراحل انتقال، هم برای بیمار و هم برای مراقب اهمیت زیادی دارد.
قرار دادن ویلچر در موقعیت مناسب
ویلچر را در سمت سالمتر بدن بیمار و با زاویه حدود ۳۰ تا ۴۵ درجه نسبت به تخت قرار دهید. این کار باعث میشود بیمار هنگام چرخش، مسیر کوتاهتر و ایمنتری داشته باشد.
قبل از شروع، ترمز ویلچر را فعال کنید و در صورت امکان، جای پای ویلچر را کنار بزنید.
بلند کردن و انتقال ایمن بیمار
ابتدا بیمار را به حالت نشسته در لبه تخت قرار دهید و چند لحظه صبر کنید تا دچار سرگیجه نشود.
در هنگام بلند کردن، از عضلات پاهای خود کمک بگیرید و هرگز با خم کردن کمر وزن بیمار را بلند نکنید. اگر بیمار توانایی مشارکت دارد، از او بخواهید با پای سالم خود فشار وارد کند و در انتقال همکاری داشته باشد.
در بیماران دارای ضعف یک سمت بدن، باید از سمت ضعیف حمایت بیشتری انجام شود تا مفاصل شانه و بازو تحت کشش قرار نگیرند.
اگر از بالابر بیمار استفاده میکنید، ابتدا جلیقه را مطابق دستورالعمل زیر بیمار قرار دهید و سپس با بالا آوردن آرام بازوی بالابر، بیمار را بدون اعمال فشار به شانه یا ستون فقرات به سمت ویلچر منتقل کنید.
نشاندن صحیح بیمار روی ویلچر
پس از قرار گرفتن بیمار مقابل ویلچر، بهآرامی او را روی نشیمن هدایت کنید.
اطمینان حاصل کنید که لگن کاملاً در انتهای صندلی قرار گرفته، پاها روی جای پا قرار دارند و وضعیت نشستن بیمار متعادل و راحت است.
رایجترین اشتباهات هنگام جابجایی بیمار سکته مغزی
بسیاری از آسیبهایی که هنگام انتقال بیمار رخ میدهد، ناشی از اشتباهات ساده اما تکرارشونده است.
کشیدن دست یا شانه بیمار
در بیماران سکته مغزی، مفصل شانه معمولاً آسیبپذیر است. کشیدن دست برای بلند کردن بیمار میتواند باعث درد شدید، دررفتگی یا آسیب بافتهای اطراف شانه شود.
خم شدن اشتباه مراقب
بلند کردن بیمار با خم کردن کمر، فشار زیادی به ستون فقرات وارد میکند. همیشه باید زانوها خم شوند و نیرو از عضلات پا تأمین شود.
انتقال سریع و بدون کنترل
عجله در جابجایی احتمال از دست رفتن تعادل بیمار را افزایش میدهد. انتقال باید آرام، مرحلهبهمرحله و با حفظ ارتباط کلامی با بیمار انجام شود.
بیتوجهی به سمت ضعیف بدن
سمت آسیبدیده بدن نیاز به حمایت بیشتری دارد. بیتوجهی به این موضوع میتواند باعث پیچ خوردگی اندام یا آسیب مفاصل شود.
چه زمانی باید از بالابر بیمار استفاده کرد؟
در برخی شرایط، انتقال دستی دیگر روش مناسبی نیست و ادامه آن میتواند برای بیمار یا مراقب خطرآفرین باشد.
چه بیمارانی دیگر نباید به صورت دستی جابجا شوند؟
اگر بیمار تقریباً هیچ توانایی تحمل وزن ندارد، وزن بالایی دارد، همکاری نمیکند یا مراقب هنگام هر بار جابجایی دچار درد و فشار شدید میشود، بهتر است از بالابر بیمار استفاده شود.
همچنین بیمارانی که سابقه زمین خوردن مکرر یا اختلال شدید تعادل دارند، معمولاً با بالابر ایمنتر جابجا میشوند.
مزایای بالابر بیمار برای بیماران سکته مغزی و مراقبان
بالابر بیمار بخش زیادی از وزن بیمار را تحمل میکند و انتقال را بدون فشار اضافی انجام میدهد. این موضوع احتمال سقوط بیمار را کاهش میدهد و از آسیبهای اسکلتی و عضلانی مراقب نیز جلوگیری میکند.
در بیمارانی که روزانه چندین بار بین تخت، ویلچر حمام و سرویس بهداشتی جابجا میشوند، استفاده از بالابر میتواند کیفیت مراقبت و آرامش هر دو طرف را به شکل محسوسی افزایش دهد.
سوالات متداول
آیا یک نفر میتواند بیمار سکته مغزی را جابجا کند؟
اگر بیمار توانایی همکاری و تحمل بخشی از وزن خود را داشته باشد، در بسیاری از موارد یک مراقب آموزشدیده میتواند این کار را انجام دهد. اما در بیماران سنگینوزن یا افرادی که فلج کامل دارند، استفاده از تجهیزات کمکی یا حضور نفر دوم ایمنتر است.
اگر بیمار همکاری نکند چه باید کرد؟
ابتدا علت همکاری نکردن را بررسی کنید. درد، ترس، گیجی یا خستگی میتواند مانع همکاری بیمار شود. در چنین شرایطی هرگز با زور بیمار را جابجا نکنید و در صورت نیاز از تجهیزات کمکی مانند بالابر بیمار استفاده کنید.
بالابر بیمار برای بیماران سکته مغزی مناسب است یا صندلی بالابر بیمار؟
اگر هدف اصلی انتقال بیمار بین تخت، ویلچر یا سرویس بهداشتی باشد، بالابر بیمار انتخاب مناسبتری است. اما در شرایطی که بیمار نیاز دارد مدت بیشتری روی یک صندلی مخصوص بنشیند یا از همان صندلی برای حمام و سرویس بهداشتی استفاده شود، صندلی بالابر بیمار میتواند گزینه کاربردیتری باشد. انتخاب نهایی به وضعیت جسمی بیمار و نظر تیم درمان بستگی دارد.
رونیاطب، راهکارهای ایمن برای جابجایی بیماران سکته مغزی
جابجایی بیماران سکته مغزی زمانی ایمن خواهد بود که علاوه بر رعایت اصول صحیح انتقال، از تجهیزات مناسب نیز استفاده شود. رونیاطب با تولید انواع بالابر بیمار و صندلیهای بالابر باکیفیت روز جهان، تلاش کرده است راهکارهایی متناسب با نیاز بیماران و مراقبان در منزل و مراکز درمانی ارائه دهد.
در انتخاب تجهیزات جابجایی، عواملی مانند وزن بیمار، میزان توان حرکتی، فضای محل استفاده و تعداد دفعات انتقال در طول روز اهمیت زیادی دارند. انتخاب صحیح این تجهیزات علاوه بر افزایش ایمنی، میتواند فشار جسمی مراقبان را کاهش داده و روند مراقبت از بیمار را آسانتر کند.
